پايگاه اطلاع رساني دفتر آيت الله العظمي شاهرودي دام ظله
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
 
 
 
Wednesday 20 November 2019 - الأربعاء 22 ربيع الأول 1441 - چهارشنبه 29 8 1398
 
 
 
 
 
 
 
 
  • شفاعت  
  • ارسال به دوستان
  •  
  •  
  •  سوال42:
    نظر شما نسبت به كسى كه ديدگاه زير را در مورد « شفاعت » دارد چيست ؟

    « شفاعت از كجا ناشى مى شود ؟ شفاعت نتيجه حالات ذاتى بين مردم است . ما شفاعت را از همين حالت ذاتى ـ كه اين حالت براى يك نفر موقعيت خاصى را نزد ديگرى موجب مى شود ـ استفاده مى كنيم . از اين رو وقتى كه فرد داراى موقعيت و حالات ذاتى نزد شخص صاحب جايگاه مى آيد ، موقعيت ذاتى او نسبت به آن شخص در او اثر مى كند و نظرش را تغيير مى دهد .

    اما نسبت به خداوند متعال اين سخن معنايى ندارد . خداوند كه با كسى ارتباط ذاتى ندارد ، زيرا همه ، آفريده هاى خداوند هستند . معنى ندارد كسى نزد او ذاتاً مقرب تر باشد .

    اين از شأن توست اى انسان ، كه يك پسرت زيباتر ، يكى با فضيلت تر ، و آن ديگرى مهربان تر است . مى گويى ، اين به من نزديك تر است و خدمت بيشترى به من مى كند و عطايش به من بيشتر است . اما در برابر خداىِ اعلمِ افضلِ اقوى همه مثل هم هستند .

    خداى متعال است كه به ايشان اين درجه از زيبايى و قدرت و علم را عطا فرموده است . پس اگر كسى را شفيع قرار داده است به اختيار و اراده الهى اش بوده است نه آن كه به او قدرت شفاعت ذاتى داده باشد .

    يعنى اگر مى گويى اى رسول خدا ، اى اميرالمؤمنين ، اى فاطمه ، برايم شفاعت كن ، درست است ، اما نه پيامبر ، نه اميرالمؤمنين و نه فاطمه ، تا خدايشان شفيع قرار ندهد ، قادر بر شفاعت نيستند . پس آن گاه كه شفاعت مى كنند ، اين شفاعت از عناصر ذاتى ناشى نمى شود .

    اينكه فلان شخص به من نزديك است ، دوست من است ، براى من نذر كرده است ، يا قربانى كرده ، اين كارها را كه ما به خيال خود نسبت به انبياء و اولياء انجام مى دهيم ربطى به شفاعت ندارد و نمى توانيم امروز براى حضرت عباس (عليه السلام)قربانى كنيم و فرداى قيامت به او بگوئيم راجع به فلان موضوع سخت نگير و مسامحه كن . نه ، اساس و مبنايى وجود دارد ، (لايشفعون إلاّ لمن ارتضى) (انبياء : 28) « شفاعت نمى كنند مگر براى كسى كه خداوند راضى باشد . » خداى تعالى به پيامبر و امام كرامت مى كند براى كسانى كه اراده فرموده آنها را بيامرزد ، شفاعت كنند . بنابراين ايشان واسطه هاى خلق نزد خداى عزوجل نيستند ، چون او نيازمند واسطه نيست . اين باور كه ما ناتوان از سخن گفتن با خدائيم و اصلا شايستگى حرف زدن با او را نداريم ، چيزى است كه از برخى از عرفا و فلاسفه نقل شده است . حركت و اهداف پيامبران و اولياى حق براى هدايت خلق بوده است و ايشان واسطه بين خدا و خلق  ـ  و نه واسطه بين خلق و خدا  ـ و حامل وحى و شريعت الهى براى مردم بوده اند .


    جواب : آن گاه كه بر اساس آيات و روايات متضافر (متضافر بخشى از خبر غير متواتر است كه به خودى خود و با اسقاط واسطه  ـ  در صورت وجود  ـ  مفيد علم عادى يا عقلى است ( مترجم ) ) و متواتر ، مقام شفاعت را براى پيامبران ، اوصياء ، اولياء و حتى برخى از مؤمنين پذيرفتيم ، بايستى بپذيريم كه خداى تبارك و تعالى ، بعضى از بندگانش را به خاطر داشتن ويژگى ها و امتيازاتى ، گرامى داشته و مقام والاى شفاعت را به ايشان عطا فرموده است ، (و لسوف يعطيك ربك فترضى)  (ضحى : 5) « و بزودى ، پروردگارت به تو  ـ  شفاعت را  ـ  عطا كند تا راضى شوى » و معنى آن اين است كه ايشان واسطه بين خدا و خلقند ، چنانچه خداوند تعالى مى فرمايد : (و ابتغوا إليه الوسيله) (مائده : 35)« به  ـ  درگاه  ـ  خداوند واسطه و شفيع بياوريد » .

    بنابراين ، فقط نماز و مانند آن وسيله نيست بلكه معصومين(عليهم السلام)هم واسطه اند ، آن گونه كه وقتى پسران يعقوب(عليه السلام)از او درخواست كردند كه (قالوا يا أبانا استغفرلنا)(يوسف : 97) « پدر! براى ما آمرزش بخواه » نگفت كه نيازى .

    به واسطه گذاشتن من نزد خداوند نيست و خودتان مستقيماً از خداوند بخواهيد ، بلكه پذيرفت و گفت كه : (سوف أستغفرلكم) . بزودى برايتان آمرزش مى خواهم.(يوسف : 98)

    از آنجا كه شكى نيست ، چهارده معصوم(عليهم السلام) ، از همه انبياء و اولياء ، به خداوند نزديك ترند ، بايد گفت مراد از « الوسيله » در آيه(و ابتغوا إليه الوسيله) ، خصوص اين بزرگواران هستند ، زيرا خداوند در قرآن كريم مى فرمايد : (اولئك الذين يدعون يبتغون إلى ربّهم الوسيله أيّهم أقرب) (إسراء: 57) « ايشـان كسـانى هستند كه دعا مى كنند و وسـائلى را كـه اقـرب به خداوند هستند به سوى او وسيله قرار مى دهند » با اين شواهد ، درمى يابيم براى پيامبران و اولياء خدا ، امكان شفاعت هست ، زيرا او ، اين مقام را به ايشان عطا فرموده است . خداوند بين بندگانش ، از نظر نزديكى و دورى به خودش ، تفاوتى نگذاشته است ، مگر با عمل صالح ، شدت محبت به .خدا ، فزونى عبادت و خداترسى و ويژگى هايى از اين دست

    آن چه شايان ذكر است ، اين است كه شفاعتِ شفاعت كنندگان شامل حال هركسى نمى شود ، بلكه فقط كسانى كه شايستگى آن را به خاطر امتيازاتى همچون ، .پشيمانى از رفتار ناپسند ، بازگشت به سوى خدا تلاش در نزديك شدن به او و اوليائش داشته باشند ، مى توانند از اين فرصت رهايى بخش استفاده كنند . از اين رو ، زيارت پيامبر وائمه(عليهم السلام) ، اهداى ثواب .عبادت براى ايشان ، اطاعت و پيروى راه و روش آنها ، محبت و اخلاص نسبت به اهل بيت ، از جمله تلاش هايى است كه شايستگى شفاعت ايشان را مى آورد.

    درست است كه نسبت خداوند به آفريده هايش ، از اين نظر كه آفريده هاى اويند ، برابر است ، زيرا ، هيچ رابطه غير خالق و مخلوقى  ـ  مثلا خويشاوندى  ـ  بين خدا و آنها نيست ، اما خودش برخى را بر برخى ديگر ، برترى داده همان گونه كه بين آدميان ، برخى را به جهت امتياز خاصى مثلاً از نظر كمال عقل ، تفضيل داده است . (إنّ الله اصطـفى آدم و نـوحاً و آل ابـراهيم و آل عمران عـلى العالـمين) ( آل عمران : 33)همانا خداونـد ، آدم و نـوح و آل ابراهيـم و آل عمـران را بـر جهانيان برگزيد.

    در رواياتى از شيعه و سنى آمده است كه مقام پيامبران ، اوصياء و ائمه(عليهم السلام)نسبت به ديگران ، به گونه اى انكارناپذير ، برتر و والاتر است . در نتيجه ، برابرى همگان ، ممكن نيست زيرا خداوند خودش برخى را بر برخى ديگر برترى داده و گروهى را بيشتر از ديگران دوست دارد.

    روشن است كه مؤمن و كافر ، مطيع و گناهكار ، نزد او برابر نيستند . از اين رو ، به آنان كه نزد او برتر و گرامى تر و والاترند ، مقامات و درجات عاليه  ـ  از جمله شفاعت  ـ  عطا مى كند . از آنجا كه او ارحم الراحمين است عفو و گذشت از گناهكاران را دوست مى دارد و به سبب توبه و اظهار پشيمانى از ايشان مى گذرد ، همچنين آنان را  ـ  در صورت شايستگى  ـ  به وسيله شفاعت شافعين مى بخشد .

    اما اين كه خداوند نيازى به واسطه ندارد و همه بندگانش بهره مند از نعمت گفت و گو ، و توجه به او هستند ، درست است ، اما به خاطر بعضى حكمت ها و مصلحت ها  ـ  از جمله برجسته كردن مقام برگزيدگانش  ـ برخى از بندگانش را واسطه بين خود و ديگر بندگان قرار داده و فرمان داده است كه در توجه به درگاه پرعظمتش از طريق اين بزرگان ، اقدام كنيم ، (و ابتغوا إليه الوسيله)(مائده : 35) « به  ـ  درگاه  ـ  او ، وسيله و شفيع آوريد » .

    بنابراين ، همان گونه كه ايشان ، در بيان احكام و دستورات الهى ، واسطه بين خدا و مردم اند ، براى جلب رحمت ، مغفرت و لطف او هم واسطه بين مردم و خدا هستند .

    اثبات مسئله شفاعت و چگونگى و شروطش ، نيازمند بحث گسترده اى است كه در گنجايش اين مختصر نمى باشد .

     
     
     

     
     
     
     
     
     

    آدرس: قم - روبروي شبستان امام خميني(ره) - دفتر آيت الله العظمي شاهرودي (دام ظله)

    تلفن: 7730490 3، 7744327 3- 025 فکس: 7741170 3- 025  

    پست الکترونيک: info@shahroudi.net / esteftaa.shahroudi.com@gmail.com